De WI is opgezet (01-01-2007) voor oudkomers en nieuwkomers.
Oudkomers blijken niet met de verwachte aantallen van tienduizenden per jaar deel te nemen aan de cursussen: de schoolbankjes blijven leeg. Kennelijk lukt het niet om passend aanbod voor deze groep van enkele honderdduizenden te organiseren.
Daarom mogen nu gemeentes inmiddels ook aan nieuwkomers gratis cursussen aanbieden, zelfs aan Europeanen, die niet verplicht (mogen) worden tot het volgen van een inburgeringscursus. Het geld (honderden miljoenen per jaar) ligt immers toch ergens op de plank. Lege schoolbankjes doen het niet zo goed als de tv weer eens een reportage komt maken over de mislukte inburgering. Maar ook nieuwkomers mopperen er al snel op los: er blijkt van alles niet te deugen in inburgeringsland. En ja, als mensen gaan klagen, terwijl ze onverwacht een meevallertje hebben in de vorm van een GRATIS inburgeringscursus, ja … dan moet er toch wel ECHT iets mis zijn…
Als het al lukt om binnen een paar maanden na aankomst in bureaucratisch Nederland een (gratis) plek bij een (inburgerings)cursus te vinden, dan loop je als nieuwkomer een groot risico om in een verkeerde klas terecht te komen. Of bij een cursus waar je aan je lot overgelaten wordt. Vaak worden mensen in volle lokalen eerst maar eens een tijdje achter een computer gezet. De cursisten wachten geduldig tot ze naar een lokaal gebracht worden. Ze weten niet beter, of dat hoort zo in een ontwikkeld land. Vaak krijgen ze les van docenten die met wurgcontracten ( freelancers) hun onzekere boterham moeten of willen verdienen. Ook dergelijke onzekere werkomstandigheden zijn bepaald niet bevorderlijk voor een goede organisatie van een inburgeringscursus. De nieuwkomer die moet of wil inburgeren, kan het volgende overkomen:
· Hij/zij kan om te beginnen niets of lange tijd niets horen van de gemeente waar hij/zij woont. Misschien heeft de gemeente of de ambtenaar in kwestie niet zo'n haast. In theorie is de nieuwkomer trouwens zelf verantwoordelijk voor zijn/haar eigen inburgering. Dus valt een gemeente nooit iets te verwijten. Als je als nieuwkomer zeker wilt zijn van een snellere inburgering, moet je zelf snel langs het gemeentelijk loket gaan. Daar vraag je een verklaring van de gemeente dat je als nieuwkomer inburgeringsplichtig bent. Als je niet inburgeringsplichtig blijkt, (Europeaan bent) kun je vragen of je dan toch in aanmerking kunt komen voor een (gratis) cursus. De ene gemeente is rijker dan de andere, dus het zou kunnen dat de gastvrijheid van een gemeente ongekende vormen aanneemt. De gemeente moet een verklaring afgeven, als je inderdaad wél inburgeringsplichtig bent. Veel gemeentes schepen de nieuwkomers in eerste instantie af met de geruststellende(!) mededeling "u hoort nog van ons", of "u krijgt binnenkort(!) een oproep voor een intake." Ambtenaren hebben het immers altijd druk en zitten nooit te wachten op onverwachte werkzaamheden of onverwachte vragen van onverwachte klanten…
· Met de verklaring dat je inburgeringsplichtig bent kun je op eigen kracht een gesubsidieerde cursus inkopen bij een ( gekeurmerkte) instelling of taalinstituut naar eigen keuze. Dat zou de gemeente eigenlijk onmiddellijk moeten vertellen, maar dat doen ze niet. Of ze vertellen het tussen neus en lippen door. Maar ze wijzen de welwillende nieuwkomer vooral heel graag op het klaarliggende keurslijf voor de aspirant-cursist: kijk eens aan meneer/mevrouw: hier hebben we de geschikte cursus al voor U, tekent U eventjes, dit wordt Uw cursus, helemaal gratis, bij een keurige school, met een keurmerk, snapt U wel, dat betekent: heel goed onderwijs, ja vertrouwt u ons maar, wij zijn de gemeente en wij zorgen goed voor u, welkom in Nederland, en, oh ja, als u nu niet tekent … dan moet u het zelf verder uitzoeken, en u zult toch wel weten dat een beetje inburgeringscursus al gauw ongeveer 5000 euro per jaar kost, als het niet meer is… dus tekent u nou maar vlug, dan komt het wel goed… wij sturen u binnenkort(!) een brief wanneer u precies kunt beginnen met de cursus …tot ziens meneer/mevrouw (“doei”!)
· De gemeente sluit contracten af met één of enkele aanbieders. Deze contracten zijn niet zo soepel. Gemeente en enkele geselecteerde scholen hebben afspraken die jarenlang vastliggen, waardoor andere aanbieders van inburgeringscursussen (ook jarenlang) worden uitgesloten van de gemeentelijke subsidiekraan. Het veelgeprezen vrijemarktprincipe werkt dus niet zo vrij. Ruwweg komen alle inburgeringscontracten erop neer dat de gemeentes – momenteel nogal willekeurig - kunnen beslissen of men aan bepaalde(!) nieuwkomers subsidie kan geven of niet. Om te weten hoe die subsidie werkt, moet je weten dat 70% van een verplichte inburgeringscursus in ieder geval vergoed wordt vanwege een rijksregeling. (via IB-groep). De overige 30% wordt momenteel (anno 2008) meestal bijgelegd door de gemeentes. Vandaar de gratis cursussen voor nieuwkomers. Dat was trouwens helemaal niet de bedoeling volgens de Wet Inburgering zoals die op 1-1-2007 van start ging. Maar omdat er geen hond op de gratis inburgeringscursussen voor oudkomers afkwam, werd besloten dat gemeentes die 30% mochten bijpassen: ze bleken in veel gevallen toch geld over te houden, vandaar. Maar ja, wie dan op deze manier gratis wordt geholpen moet zich wel laten welgevallen dat men een tijdje moet wachten (misschien krijgen gemeentes en scholen een bepaalde klas niet op tijd vol) of dat men eerst een flinke tijd in de verkeerde klas terecht komt, of dat men achter een computer wordt neergezet in een klas waar de docent de gebruikte computerprogramma's niet kent, enz. enz.
· De gemeente laat in de meeste gevallen de inburgeraar zo snel mogelijk een overeenkomst tekenen. Van de inhoud van zo’n overeenkomst heeft een aspirant-cursist nauwelijks benul: moeilijk leesbaar voor hoogopgeleide autochtonen, dus als nieuwe Nederlander zeg je maar gauw Ja en Amen. In dat contract staan rechten (recht op zoveel lesuren) en plichten: aanwezigheidsplicht bij de school waarmee de gemeente een contract heeft. En een heleboel kleine lettertjes. Van dat contract komt een inburgeraar niet gemakkelijk af: eens getekend blijft getekend. Ook al is die cursus niet goed, ook al blijk je na een tijdje zeer ontevreden, je komt er bijna niet onderuit. Als je achteraf bedenkt dat je elders beter af bent, dan blijkt dat je in een dergelijk geval geen aanspraak meer zult kunnen maken op de subsidie via de IB-groep. Een inburgeraar kan niet lezen en moet wel tekenen. De Nederlandse partner is in de meeste gevallen op dat moment ook niet op de hoogte van de rechten en plichten: het is een wirwar. De gemeente is weliswaar verplicht om inburgeraars te wijzen op de mogelijkheden om zelf een cursus in te kopen, maar dat mag dan weer alleen mondeling. De gemeente mag geen reclame maken voor taalinstituten waarmee geen overeenkomst is afgesloten. Zo is er geen sprake van vrije markt, want de aanbieder met wie de gemeente in zee gegaan is, heeft eigenlijk het monopolie over het gratis aanbod: alle alternatieven betekenen voor de inburgeraar een eigen bijdrage. Een dergelijke eigen bijdrage ( 30%) betekent al gauw 1500 - 2000 euro. ..Er zijn nu bijna 2 jaar lang heel veel slechte ervaringen met de uitvoering van de Wet Inburgering. En dat is eigenlijk vreemd: want er zijn nog helemaal niet zoveel mensen op die inburgeringstrajecten terechtgekomen. Veel klassen raken niet vol, nog steeds niet. De tienduizenden die op die cursussen hadden moeten zitten, zijn thuisgebleven. De gratis aanbiedingen, die oorspronkelijk voor de oudkomers waren bedoeld, blijken totaal mislukt: met die odkomers lukt het mevrouw Vogelaar niet om de klassen vol te krijgen. Eerst dacht ze nog wel eens dat ze het tij zou gaan keren: ze heeft lange tijd geroepen: tot vandaag ging het niet goed, maar met ingang van nu zal het beter gaan. Maar dit misplaatste optimisme hoor ik al lang niet meer van haar. Nu lijkt er ruim baan gemaakt voor de nieuwkomers, ook die uit Europa, die in veel gevallen gratis naar de slechtlopende en vaak slecht passende cursussen mogen. (Maar er zijn ook gemeenten waar men minder gul is voor de nieuwkomer). Het komt voor dat een gemeente willens en wetens doodleuk aan een nieuwkomer een volkomen verkeerde, niet passende cursus aanbiedt: hoogopgeleiden moeten soms tenenkrommende portfolio's vullen en laagopgeleiden moeten met veel te moeilijke boeken in de weer: alleen omdat een bepaalde groep "vol" moet en zo snel mogelijk moet starten... Helaas weten veel inburgeraars pas in een te laat stadium dat zij in een volkomen foute klas zijn terechtgekomen.
Adap 3 oktober 2008
Geen opmerkingen:
Een reactie posten